PHP ERROR [8192]

mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead
/home/aardappel/domains/aardappelpagina.nl/public_html/core/lib/ado/drivers/adodb-mysql.inc.php:462



PHP ERROR [2]

array_merge(): Argument #3 is not an array
/home/aardappel/domains/aardappelpagina.nl/public_html/Modules/page/page.php:522



PHP ERROR [2]

Invalid argument supplied for foreach()
/home/aardappel/domains/aardappelpagina.nl/public_html/Modules/page/page.php:524

Geschiedenis in vogelvlucht
 
 

Geschiedenis in vogelvlucht

De aardappel is afkomstig uit Zuid‑Amerika en werd door de Spanjaarden ontdekt toen zij rond 1536 het huidige Peru en Chili moordend en plunderend veroverden. De kroniekschrijver van de expeditie van Diego de Amalga schreef over planten met meelachtige wortels die goed van smaak waren en 'zelfs voor Spanjaarden een smakelijk gerecht' opleverden. Vanwege het feit dat ze in en niet boven de grond groeiden werden ze met truffels vergeleken.



Voor de Inca's waren aardappels, die overigens veel kleiner waren dan die wij nu gewend zijn, een hoofdvoedsel dat vers gegeten werd of als meel gedroogd en ook tot bier gegist gedronken werd. Ze hadden zelfs een systeem van vriesdrogen ontwikkeld: de aardappeltjes werden een nacht in de koude lucht gelegd, waarna het vocht er uitgetrapt werd en ze in sneeuw begraven werden. Zo bewaard konden de chunu in moeilijke tijden tot voedsel dienen. De aardappel speelde een belangrijke rol in de cultuur van de Inca's. In grafkelders zijn prehistorische potten gevonden in de vorm van aardappelknollen ‑ met ogen en al.

De conquistadores, die de hoogvlakten van het Andesgebied muitend doortrokken, brachten de aardappel van hun tochten mee naar Europa. Bekend is vooral de expeditie van Pizarro rond 1553. De Inca's verbouwden aardappels al vanaf de 2e eeuw van onze jaartelling, de cultuur in Europa kwam echter traag op gang. Sinds ze in 1565 geplant werden in de hoftuinen van Koning Filips II zou het nog 200 jaar duren voor de aardappelteelt een grote omvang had in de meeste Europese landen.

Over het begin van de teelt waren al gauw uiteenlopende en soms tegenstrijdige verhalen in omloop. Zo gaven Britten aan de zeevaarder en piraat Francis Drake de eer de aardappel in Engeland te hebben ingevoerd, wat door anderen werd weersproken ‑ hij zou pompoenen hebben meegebracht van zijn reizen. In Ierland, het eerste Europese land waar de aardappel op grote schaal werd verbouwd, was het volgende verhaal in omloop. Aardappels zouden er zijn aangespoeld uit wrakstukken van Spaanse schepen op thuisreis vanuit Bolivia. Ze leden schipbreuk voor de lerse kust in 1565. Het begin van de lerse aardappelteelt is ook toegeschreven aan Sir Walter Raleigh, die ze rond 1590 zou hebben verbouwd op zijn lerse landgoed. Kort daarvoor had hij een kolonie in Noord‑Amerika gesticht, Virginia (zo genoemd naar de ongehuwde koningin, Elizabeth I, van wie Raleigh toen nog een gunsteling was). Daar werden in die tijd geen aardappels verbouwd ‑ de in Engeland ingevoerde aardappels zullen afkomstig geweest zijn van schepen op doorreis. In Engeland werden ze Virginiaanse aardappels genoemd, ter onderscheiding van de sweet potatoes. John Gerard maakt er in zijn kruidkundig werk van 1597 voor het eerst melding van, maar van teelt is dan nog nauwelijks sprake.

De eerste aardappels in de Nederlanden werden tijdens de Tachtigjarige Oorlog in de Leidse Hortus geplant. De botanicus Carolus Clusius bracht ze in 1593 mee uit de keizerlijke tuinen van Wenen, toen hij op latere leeftijd hoogleraar te Leiden werd. In Wenen had hij ze enkele jaren daarvoor ontvangen vanuit de Zuidelijke Nederlanden, waar ze door een gezant van het Vaticaan terechtgekomen waren. Vanuit Leiden kwam de aardappel in andere kruidentuinen terecht, zoals die van Groningen (1640) en Amsterdam (1689). Hij was toen een botanische curiositeit, geen voedselplant, met geneeskrachtige eigenschappen. In die tijd moet hij in Spanje al wel redelijk ingang gevonden hebben en werd in ieder geval bij hospitalen verbouwd. Zo is in een bewaard gebleven boekhouding van een gasthuis in Sevilla van 1573 te vinden dat er een geldbedrag werd besteed aan de inkeldering van aardappels.



 Ierland Ierland
Voornaam voedsel in Ierland.
 De Lage Landen De lage landen
Bij ons pas in het begin van de 18e eeuw op enige schaal geteeld.
 Overig Europa Overig Europa
De aardappel werd buiten Ierland in Europa lange tijd met achterdocht en bijgeloof bezien
 Recente tijden Recente tijden
Het duurde ruim 100 jaar voordat de aardappel via Ierland de weg terugvond naar het werelddeel Amerika.